به قلم دکتر مهدیه شادمانی دکتری روابط بین الملل و هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان
اقلیت معکوس: دولت جمهوری آذربایجان در کشوری با ۹۷٪ مسلمان، با گذاشتن معلمان و دانش‌آموزان محجبه بر سر دوراهی «حجاب یا تحصیل و کار»، حقوق اساسی اکثریت را پایمال کرده و در عین حال به مراکز صهیونیستی و تبشیری آزادی کامل داده است.
دولت جمهوری آذربایجان در حالی که بر اساس آمارها بیش از ۹۵ درصد جمعیت این کشور را مسلمانان تشکیل می‌دهند و اکثریت قاطع آنان شیعه هستند، در اقدامی بی‌سابقه معلمان و دانش‌آموزان محجبه را در برابر دوراهی «حجاب یا تحصیل و کار» قرار داده است. کابینه این کشور در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ مقررات جدیدی را تصویب کرد که بر اساس آن، پوشیدن لباس‌هایی که «مغایر با یکپارچگی لباس مدرسه و اصل آموزش سکولار» تشخیص داده شوند، ممنوع اعلام شده است. گرچه در متن این مصوبه نامی از حجاب برده نشده، اما در اجرا به منع عملی حجاب در مدارس منجر شده و گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد دانش‌آموزان محجبه از ورود به کلاس‌های درس محروم شده و معلمان زن تحت فشار برای برداشتن روسری یا ترک محل کار قرار گرفته‌اند. ویدیوهای منتشرشده در فضای مجازی، دختران محجبه‌ای را نشان می‌دهد که پس از ممانعت از ورود به مدرسه، اشک می‌ریزند.
این در حالی است که گزارش‌های متعدد نشان می‌دهد مراکز صهیونیستی و تبشیری در باکو از آزادی کامل فعالیت برخوردارند. تصاویر منتشرشده از شادی یهودیان آذربایجان در عید سوکوت در هفته‌های اخیر، واکنش افکار عمومی را برانگیخته است؛ نه به دلیل برگزاری مراسم یک دین خاص، بلکه به دلیل «آزادی عمل گسترده یهودیان» در کشوری که «اکثریت شیعیانش از برگزاری اعیاد و عزاداری‌های دینی خود به طور عمده محروم شده‌اند». جمهوری آذربایجان تحت حکومت طولانی‌مدت خاندان علی‌اف، «برخلاف بافت جمعیتی خود و برای تحکیم قدرت»، به یهودیان در داخل قدرت و فضا داده تا توجه اسرائیل را جلب کند و در عین حال مبلغان نزدیک به جریانات مذهبی سعودی را نیز آزاد گذاشته است.
🔹 پروژه صهیونیستی استحاله: حجاب‌ستیزی زنجیره‌ای از پازل خطرناک صهیونیسم و ماسونیسم (از جمله نصب نماد ابلیسک) برای زدودن هویت شیعی و اصیل مردم آذربایجان است.
ممنوعیت حجاب در مدارس جمهوری آذربایجان را نمی‌توان اقدامی منفرد و صرفاً داخلی تلقی کرد؛ بلکه این اقدام حلقه‌ای از زنجیره‌ای خطرناک است که با هدف استحاله هویت شیعی و اسلامی مردم این سرزمین طراحی شده است. نفوذ عمیق و امنیتی رژیم صهیونیستی در باکو بر کسی پوشیده نیست و این رژیم «از جمله فعالیت‌های خود در آذربایجان شامل نفوذ در قشر جوان، ایجاد مراکز فرهنگی، آموزش زبان و موزیک» را در دستور کار قرار داده تا «به مبارزه با تقدس‌گرایی اسلامی و رواج مظاهر ضد دینی بپردازد».
گزارش‌های افشاگرانه، از جمله گزارش شبکه سی‌ان‌ان در ژوئن ۲۰۲۶، از ایجاد شبکه‌ای از پایگاه‌های نظامی و اطلاعاتی مخفی رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان خبر داده است. بر اساس این گزارش، «اسرائیل یک شبکه از سایت‌های نظامی و اطلاعاتی مخفی در تعدادی از کشورهای خاورمیانه ایجاد کرده که برجسته‌ترین آن در جمهوری آذربایجان نزدیک به مرزهای ایران بوده است». نیروهای اسرائیلی از چندین نقطه در جنوب آذربایجان در مجاورت مرزهای شمالی ایران فعالیت می‌کردند و نزدیک‌ترین نقطه تنها حدود ۶۰ مایل با شهر تبریز فاصله داشت. این حضور نظامی «در چارچوب یک طرح گسترده‌تر با هدف تقویت توانایی‌هایش برای نظارت بر ایران و اجرای عملیات نظامی و اطلاعاتی علیه آن» صورت گرفته است.
در چنین چارچوبی، هدف اعلام‌شده رژیم صهیونیستی در جمهوری آذربایجان، «تغییر در بافت مذهبی، فرهنگی-اجتماعی و جمعیتی» این کشور است. استقرار رژیم صهیونیستی در اراضی آزادشده جمهوری آذربایجان در نزدیکی مرزهای ایران، تحت پوشش پروژه‌های «روستا و شهرهای هوشمند»، با هدف به‌هم‌زدن ترکیبات جمعیتی مسلمان‌نشین شیعی در این مناطق انجام می‌شود. یکی از محورهای اصلی سیاست رژیم صهیونیستی در قبال جمهوری آذربایجان، «ایجاد و گسترش تشکیلات لابی یهودی» است که «به‌دنبال تقویت نفوذ سیاسی، فرهنگی و اقتصادی اسرائیل در این کشور و منطقه قفقازند». آریه گوت، مستشار صهیونیست دولت آذربایجان، نیز خواستار برخورد جدی با اقشار مؤمن مردم آذربایجان شده و آنان را «عاملان ایران» توصیف کرده است.
فرافکنی و جنگ شناختی: باکو برای سرپوش گذاشتن بر این بحران، با امنیتی‌کردن فضا و قطع اینترنت، تلاش می‌کند اعتراضات بومی و ۷۰ ساله مردم در دین‌داری را به ایران نسبت دهد.
دولت باکو در مواجهه با گسترش اعتراضات مردمی، نه‌تنها به سرکوب و بازداشت روی آورده، بلکه با قطع اینترنت و محدودسازی فضای مجازی، تلاش می‌کند صدای اعتراضات بومی را خاموش کند. در پی انتشار ویدیوهای اعتراضات دانش‌آموزان و معلمان محجبه در شبکه‌های اجتماعی، کاربران آذربایجانی از اختلال گسترده در دسترسی به اینستاگرام و تیک‌تاک خبر دادند و گزارش شد که این پلتفرم‌ها تنها از طریق VPN قابل دسترسی هستند. وزارت کشور جمهوری آذربایجان از بازداشت ۳۷ نفر خبر داد و مدعی شد آنان «در جریان اعتراضات با کارکنان مدارس درگیر شده یا در نظم عمومی اختلال ایجاد کرده‌اند». این در حالی است که گزارش‌های دیگر از بازداشت دست‌کم ۱۰۰ معترض به «بی‌حجابی اجباری» حکایت دارد.
دولت باکو با امنیتی‌کردن فضا، تلاش می‌کند اعتراضات بومی و مستقل مردم را که ریشه در هفتاد سال ایستادگی تاریخی آنان در برابر سیاست‌های ضد دینی دارد، به عوامل خارجی و به‌ویژه ایران نسبت دهد. انجمن ملی سازمان‌های مردم نهاد جمهوری آذربایجان در بیانیه‌ای مدعی شد «برخی منابع اینترنتی و رسانه‌ای در ایران و چندین کشور دیگر، مدل سکولار حکمرانی و نظام آموزشی جمهوری آذربایجان را هدف قرار داده‌اند». سفارت جمهوری اسلامی ایران در باکو با رد این ادعاها و اتهامات «واهی و بی‌اساس»، این تلاش برای «مرتبط کردن ایران با موضوع حجاب در مدارس» را «اقدامی ناشیانه» توصیف کرد و بر لزوم پرهیز از ایجاد تنش‌های غیرضروری در روابط دوستانه و برادرانه دو کشور تأکید نمود. این در حالی است که مقامات رژیم صهیونیستی و مستشاران صهیونیست دولت آذربایجان، خود مؤمنان و معترضان را «عاملان ایران» توصیف کرده و خواستار برخورد جدی با آنان شده‌اند.
استاندارد دوگانه غرب و رسالت ما: سکوت مدعیان حقوق بشر در غرب مضحک است؛ رسانه‌های جبهه انقلاب باید با تثبیت روایت «مقاومت بومی و وحدت اسلامی»، از این مظلومیت قاطعانه دفاع کنند و از هرگونه انتساب خواسته‌های مشروع مردم جمهوری آذربایجان به ایران پرهیز نموده و این حقیقت تبیین گردد که مقاومت مردم این سرزمین در برابر دین‌ستیزی، ریشه در هفتاد سال ایستادگی تاریخی آنان دارد و کاملاً بومی و مستقل است.
سکوت رسانه‌های غربی و مدعیان حقوق بشر در قبال نقض آشکار حقوق اساسی مسلمانان در جمهوری آذربایجان، مصداق بارز «استاندارد دوگانه» است. این سکوت در حالی است که «همان افراد و رسانه‌ها معمولاً در برابر هر خبر کوچکی درباره حجاب در ایران واکنش سریع نشان می‌دهند». یک نماینده مجلس ایران نیز با انتقاد از این رویکرد پرسیده است: «چگونه است که با آزادی مردم خود مخالف هستند؟ این یک پرسش جدی است که باید به آن پاسخ داده شود». نشریه «نیشن» پاکستان نیز در تحلیلی با عنوان «ریاکاری سکولاریسم» نوشت: «آذربایجان نمی‌تواند ادعا کند از آزادی‌های فردی محافظت می‌کند در حالی که بیان هویت مذهبی را مجازات می‌کند. آزادی انتخاب یک زن باید شامل آزادی پوشیدن حجاب نیز باشد».
در چنین شرایطی، رسانه‌های جبهه انقلاب اسلامی رسالت سنگینی بر دوش دارند. آنان باید با تثبیت روایت «مقاومت بومی و وحدت اسلامی»، از مظلومیت مردم مسلمان جمهوری آذربایجان قاطعانه دفاع کنند. نکته حیاتی آن است که از هرگونه انتساب خواسته‌های مشروع و بومی مردم این سرزمین به جمهوری اسلامی ایران پرهیز شود. اعتراضات کنونی نه محصول تحریک خارجی، بلکه ریشه در هفتاد سال ایستادگی تاریخی مردم آذربایجان در برابر سیاست‌های دین‌ستیزی دوران شوروی و پس از آن دارد. همان‌گونه که در سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ نیز محدودیت‌های مشابه حجاب با اعتراضات مردمی روبه‌رو شد و پلیس معترضان را متفرق کرد. شعار «حجاب مانع آموزش نیست» که به نمادی از مقاومت خانواده‌های مسلمان در برابر این سیاست تبدیل شده، نشان‌دهنده عمق باورهای دینی و هویت شیعی مردم آذربایجان است. این مقاومت، پدیده‌ای کاملاً بومی، مستقل و برخاسته از عمق باورهای دینی و هویت شیعی مردم آذربایجان است و باید به‌عنوان چنین واقعیتی به جهانیان معرفی شود.