رئیس مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) از حضور دانشگاههای ایران در ۳۳ رشته از ۵۷ رشته موضوعی نظام رتبهبندی شانگهای ۲۰۲۶ و کسب ۱۱۴ رتبه در این نظام خبر داد.
به گزارش ایران ریپورتس، محمدمهدی علویانمهر اظهار کرد: نظام رتبهبندی شانگهای یکی از رتبهبندیهای معتبر جهانی است که نخستین بار در قالب یک پروژه بزرگ در کشور چین در ژوئن سال ۲۰۰۳ میلادی منتشر شد.
وی افزود: این نظام رتبهبندی از سال ۲۰۱۶، رتبهبندی جهانی موضوعات دانشگاهی (GRAS) را نیز منتشر کرده است.
علویانمهر ادامه داد: نظام رتبهبندی شانگهای در سال ۲۰۲۶ میلادی برای دهمین سال متوالی رتبهبندی جهانی موضوعات دانشگاهی را منتشر کرده و در فهرست نهایی این رتبهبندی، نام بیش از ۲ هزار دانشگاه از ۱۰۰ کشور جهان قرار گرفته است.
بر اساس اطلاعات رسمی ShanghaiRanking، رتبهبندی GRAS در سال ۲۰۲۶ دانشگاهها را در ۵۷ رشته و در پنج حوزه علوم طبیعی، مهندسی، علوم زیستی، علوم پزشکی و علوم اجتماعی بررسی کرده است.
حضور ایران در ۳۳ رشته موضوعی شانگهای
رئیس ISC درباره جایگاه دانشگاههای ایران در رتبهبندی موضوعی شانگهای ۲۰۲۶ گفت: دانشگاههای ایران در ۳۳ رشته از مجموع ۵۷ رشته موضوعی این نظام حضور داشتهاند و در مجموع در ۱۱۴ رشتهمحل موفق به کسب رتبه شدهاند.
تعداد رشتهها و رشتهمحلهای ایران در پنج حوزه موضوعی به این شرح است:
| حوزه موضوعی | تعداد رشته | تعداد رشتهمحل |
|---|---|---|
| مهندسی | ۱۸ | ۷۰ |
| علوم پزشکی | ۶ | ۲۴ |
| علوم زیستی | ۳ | ۱۰ |
| علوم طبیعی | ۴ | ۷ |
| علوم اجتماعی | ۲ | ۳ |
| جمع کل | ۳۳ | ۱۱۴ |
جایگاه دانشگاههای ایران در علوم طبیعی
در حوزه علوم طبیعی، دانشگاههای ایران در رشتههای ریاضیات، فیزیک، جغرافیا و علوم جوی حضور داشتهاند.
ریاضیات:
- دانشگاه علم و صنعت ایران: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان و دانشگاه فردوسی مشهد: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
فیزیک:
- دانشگاه علم و فناوری مازندران (بهشهر): رتبه ۴۰۱ تا ۵۰۰
جغرافیا:
- دانشگاه تهران: رتبه ۱۵۱ تا ۲۰۰
علوم جوی:
- دانشگاه تهران: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
جایگاه دانشگاههای ایران در علوم اجتماعی
در حوزه علوم اجتماعی، دانشگاههای ایران در دو رشته مدیریت و آموزش رتبه کسب کردهاند.
مدیریت:
- دانشگاه علم و صنعت ایران: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
آموزش:
- دانشگاه گلستان: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاه علوم پزشکی تهران: رتبه ۴۰۱ تا ۵۰۰
جایگاه دانشگاههای ایران در علوم زیستی
در حوزه علوم زیستی، رتبههای کسبشده دانشگاههای ایران در سه رشته علوم کشاورزی، علوم دامپزشکی و زیستشناسی انسانی به شرح زیر است:
علوم کشاورزی:
- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان: رتبه ۱۰۱ تا ۱۵۰
- دانشگاه تهران: رتبه ۱۵۱ تا ۲۰۰
- دانشگاه تربیت مدرس: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
- دانشگاههای فردوسی مشهد، شیراز و ارومیه: رتبه ۴۰۱ تا ۵۰۰
علوم دامپزشکی:
- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و دانشگاه تهران: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
زیستشناسی انسانی:
- دانشگاه علوم پزشکی تهران: رتبه ۱۵۱ تا ۲۰۰
- دانشگاه علوم پزشکی شیراز: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
جایگاه دانشگاههای ایران در علوم پزشکی
در حوزه علوم پزشکی، دانشگاههای ایران در رشتههای پزشکی بالینی، بهداشت عمومی، پرستاری، داروسازی و علوم دارویی، دندانپزشکی و علوم دهانی و فناوری پزشکی رتبه کسب کردهاند.
پزشکی بالینی:
- دانشگاههای علوم پزشکی ایران و علوم پزشکی تهران: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاههای علوم پزشکی بقیهالله و علوم پزشکی اصفهان: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
- دانشگاههای علوم پزشکی گیلان، علوم پزشکی کرمانشاه، علوم پزشکی مازندران و علوم پزشکی زاهدان: رتبه ۴۰۱ تا ۵۰۰
بهداشت عمومی:
- دانشگاه علوم پزشکی تهران: رتبه ۱۰۱ تا ۱۵۰
- دانشگاه علوم پزشکی ایران و علوم پزشکی کرمان: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاه علوم پزشکی شیراز: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
- دانشگاههای علوم پزشکی کرمانشاه، علوم پزشکی مشهد و علوم پزشکی مازندران: رتبه ۴۰۱ تا ۵۰۰
پرستاری:
- دانشگاههای علوم پزشکی تبریز و علوم پزشکی تهران: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
داروسازی و علوم دارویی:
- دانشگاه علوم پزشکی تهران: رتبه ۱۰۱ تا ۱۵۰
- دانشگاه علوم پزشکی مشهد: رتبه ۱۵۱ تا ۲۰۰
- دانشگاههای علوم پزشکی شهید بهشتی و علوم پزشکی تبریز: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
دندانپزشکی و علوم دهانی:
- دانشگاه علوم پزشکی تهران: رتبه ۱۵۱ تا ۲۰۰
- دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
فناوری پزشکی:
- دانشگاه تربیت مدرس: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
جایگاه دانشگاههای ایران در حوزه مهندسی
بیشترین تعداد حضور دانشگاههای ایران در رتبهبندی موضوعی شانگهای ۲۰۲۶ مربوط به حوزه مهندسی است که ۱۸ رشته و ۷۰ رشتهمحل را شامل میشود.
مهندسی مکانیک:
- دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) و دانشگاه شیراز: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
مهندسی برق و الکترونیک:
- دانشگاه صنعتی شریف: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاه شیراز: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
- دانشگاه تهران: رتبه ۴۰۱ تا ۵۰۰
اتوماسیون و کنترل:
- دانشگاه تهران: رتبه ۱۵۱ تا ۲۰۰
مهندسی مخابرات:
- دانشگاه صنعتی شریف: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
علوم و فناوری ابزارآلات:
- دانشگاههای صنعتی شریف، صنعتی شیراز و دانشگاه تهران: رتبه ۱۰۱ تا ۱۵۰
- دانشگاههای علم و صنعت ایران، صنعتی اصفهان، دانشگاه شیراز و دانشگاه تبریز: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاه صنعتی امیرکبیر و دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
مهندسی و علوم کامپیوتر:
- دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران: رتبه ۴۰۱ تا ۵۰۰
مهندسی عمران:
- دانشگاه علم و صنعت ایران: رتبه ۵۱ تا ۷۵
- دانشگاه صنعتی امیرکبیر و دانشگاه تهران: رتبه ۱۰۱ تا ۱۵۰
- دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تربیت مدرس: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه مازندران و دانشگاه تبریز: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
مهندسی شیمی:
- دانشگاه تربیت مدرس و دانشگاه تهران: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاه علم و صنعت ایران و دانشگاه تبریز: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
- دانشگاههای صنعتی امیرکبیر و صنعتی شریف: رتبه ۴۰۱ تا ۵۰۰
مهندسی و علم مواد:
- دانشگاه تهران: رتبه ۴۰۱ تا ۵۰۰
علوم و مهندسی انرژی:
- دانشگاههای صنعتی اصفهان، صنعتی شریف، دانشگاه تبریز و دانشگاه تهران: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاه تربیت مدرس: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
علوم و مهندسی محیط زیست:
- دانشگاه تهران: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاه صنعتی شریف: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
- دانشگاه علوم پزشکی تهران: رتبه ۴۰۱ تا ۵۰۰
منابع آب:
- دانشگاه تهران: رتبه ۴۹
- دانشگاه تبریز: رتبه ۱۰۱ تا ۱۵۰
- دانشگاه تربیت مدرس: رتبه ۱۵۱ تا ۲۰۰
- دانشگاه شیراز: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
علوم و فناوری غذایی:
- دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان: رتبه ۷۶ تا ۱۰۰
- دانشگاه علوم پزشکی تبریز و دانشگاه تهران: رتبه ۱۵۱ تا ۲۰۰
- دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، دانشگاه شیراز، دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه تبریز و دانشگاه ارومیه: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
- دانشگاههای علوم پزشکی اصفهان و علوم پزشکی شیراز: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
زیستفناوری:
- دانشگاه تهران: رتبه ۳۰۱ تا ۴۰۰
سنجش از دور:
- دانشگاه تهران: رتبه ۱۵۱ تا ۲۰۰
مهندسی معدن:
- دانشگاه صنعتی امیرکبیر: رتبه ۵۱ تا ۷۵
- دانشگاه تهران: رتبه ۷۶ تا ۱۰۰
مهندسی متالورژی:
- دانشگاه تهران: رتبه ۱۰۱ تا ۱۵۰
- دانشگاه علم و صنعت ایران: رتبه ۱۵۱ تا ۲۰۰
- دانشگاههای صنعتی امیرکبیر، صنعتی اصفهان و صنعتی شریف: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
هوش مصنوعی:
- دانشگاه تهران: رتبه ۲۰۱ تا ۳۰۰
رتبهبندی شانگهای در پنج حوزه و ۵۷ رشته
نظام رتبهبندی شانگهای دانشگاههای جهان را در ۵۷ رشته و در قالب پنج حوزه کلی رتبهبندی میکند.
حوزه علوم طبیعی – ۸ رشته:
ریاضیات، فیزیک، شیمی، علوم زمین، جغرافیا، بومشناسی، اقیانوسشناسی و علوم جوی.
حوزه مهندسی – ۲۵ رشته:
مهندسی مکانیک، مهندسی برق و الکترونیک، اتوماسیون و کنترل، مهندسی مخابرات، علوم و فناوری ابزار دقیق، مهندسی زیستپزشکی، علوم و مهندسی کامپیوتر، مهندسی عمران، مهندسی شیمی، علوم و مهندسی مواد، علوم و فناوری نانو، علوم و مهندسی انرژی، علوم و مهندسی محیط زیست، منابع آب، علوم و فناوری غذا، بیوتکنولوژی، مهندسی هوافضا، مهندسی دریا و اقیانوس، علوم و فناوری حملونقل، سنجش از راه دور، مهندسی معدن و مواد معدنی، مهندسی متالورژی، علوم و مهندسی نساجی، هوش مصنوعی و علوم و مهندسی رباتیک.
حوزه علوم زیستی – ۴ رشته:
علوم زیستی، علوم زیستی انسانی، علوم کشاورزی و علوم دامپزشکی.
حوزه علوم پزشکی – ۶ رشته:
پزشکی بالینی، بهداشت عمومی، دندانپزشکی و علوم دهان، پرستاری، فناوری پزشکی، داروسازی و علوم دارویی.
حوزه علوم اجتماعی – ۱۴ رشته:
اقتصاد، آمار، حقوق، علوم سیاسی، جامعهشناسی، آموزش، ارتباطات، روانشناسی، مدیریت بازرگانی، امور مالی، مدیریت، مدیریت عمومی، مدیریت هتلداری و گردشگری و کتابداری و اطلاعرسانی.
روششناسی رتبهبندی موضوعی شانگهای ۲۰۲۶
رتبهبندی جهانی موضوعات دانشگاهی شانگهای در سال ۲۰۲۶ از شاخصهای عینی دانشگاهی و دادههای شخص ثالث برای ارزیابی عملکرد دانشگاهها در رشتههای مختلف استفاده کرده است.
این شاخصها در پنج گروه اصلی شامل اعضای هیئت علمی در کلاس جهانی، برونداد در کلاس جهانی، پژوهشهای باکیفیت، تأثیر پژوهشی و همکاری بینالمللی قرار گرفتهاند.
در مجموع ۹ شاخص برای ارزیابی دانشگاهها به کار رفته است. در بخش اعضای هیئت علمی در کلاس جهانی، چهار شاخص شامل برندگان جوایز بینالمللی، پژوهشگران پراستناد، سردبیران ارشد مجلات بینالمللی دانشگاهی و رهبری سازمانهای بینالمللی دانشگاهی مورد استفاده قرار گرفته است.
در بخش برونداد در کلاس جهانی نیز مقالات نشریات برتر و جوایز دانشگاهی بینالمللی لحاظ شده و مقالات منتشرشده در نشریات Q1 در گروه پژوهشهای باکیفیت قرار گرفتهاند. همچنین تأثیر استنادی نرمالشده مقالات، شاخص ارزیابی تأثیر پژوهشی و مقالات دارای همکاری بینالمللی، شاخص همکاری بینالمللی را تشکیل میدهند. این ساختار با روششناسی رسمی GRAS 2026 مطابقت دارد.
فهرست مجلات برتر، جوایز دانشگاهی بینالمللی و سازمانهای دانشگاهی کلیدی نیز بر اساس نظرسنجی تعالی تحصیلی (AES) انجامشده توسط رتبهبندی شانگهای تعیین میشود.
هر یک از شاخصها با وزنهای متفاوت برای رشتههای مختلف محاسبه میشوند.
شاخصهای رتبهبندی جهانی موضوعات دانشگاهی (GRAS):
| شاخص | معیار |
|---|---|
| برندگان جوایز علمی بینالمللی | اعضای هیئت علمی در کلاس جهانی |
| پژوهشگران پراستناد | اعضای هیئت علمی در کلاس جهانی |
| سردبیران ارشد مجلات بینالمللی دانشگاهی | اعضای هیئت علمی در کلاس جهانی |
| رهبری سازمان بینالمللی دانشگاهی | اعضای هیئت علمی در کلاس جهانی |
| مقالات نشریات برتر | برونداد در کلاس جهانی |
| جوایز دانشگاهی بینالمللی | برونداد در کلاس جهانی |
| مقالات نشریات Q1 | پژوهشهای باکیفیت |
| تأثیر استنادی نرمالشده مقالات | تأثیر پژوهشی |
| مقالات دارای همکاری بینالمللی | همکاری بینالمللی |