در نخستین جلسه از سلسله نشستهای تخصصی شورای فرهنگ عمومی استان فارس، ساختار جدید این شورا با هدف گذار از رویکردهای تشریفاتی به سمت حکمرانی فرهنگی عملیاتی، تبیین و تشریح و در این نشست که با حضور جمعی از مدیران و مسئولان فرهنگی استان برگزار شد، بر جایگاه ویژه شورای فرهنگ عمومی به ریاست نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه شیراز تأکید شد.
در ابتدای این جلسه، مهدی رنجبر، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس و دبیر شورای فرهنگ عمومی استان، ضمن خوش آمد به همه حضار، گزارش مختصری در مورد هدف از تشکیل این جلسه و همچنین تشریح کمیته های ششگانه پرداتختند.
وی ضمن اشاره به نقش محوری و ابتکار عمل آیت الله دژکام، نماینده معزز ولی فقیه در استان و رییس شورای فرهنگ عمومی استان فارس، در ایجاد کمیته فرهنگ ارتقای سلامت، افزود: فارس یکی از استان های پیشرو در برگزاری جلسه های کمیته های تخصصی در سطح کشور است.
تأکید بر الزام اجرایی مصوبات
سردار وجدیان در این نشست با تشریح جایگاه قانونی شورا، اظهار داشت: «شورای فرهنگ عمومی در هر استان تحت نظر نماینده ولیفقیه تشکیل میشود و استاندار به عنوان نایبرئیس، بازوی اجرایی این نهاد است.» وی با تأکید بر اینکه مصوبات این شورا پس از ابلاغ رسمی توسط استاندار، دارای ضمانت اجرایی برای تمام دستگاههای ذیربط است، به فعال بودن سه معاونت فرهنگی، اجتماعی و راهبردی در نهاد نمایندگی ولیفقیه استان فارس اشاره کرد و افزود: «ذیل معاونت راهبردی، ۱۶ کارگروه تخصصی نیز فعال هستند که وظیفه پشتیبانی فکری و راهبردی از جبهه فرهنگی استان را بر عهده دارند.»
راهاندازی ۶ کمیته تخصصی برای رفع شکاف سیاست تا اجرا
دکتر جاجرمیزاده نیز در بخش دیگری از این جلسه با اشاره به ضعفِ تاریخی در تبدیل سیاستهای کلان به اقدامات عملیاتی، از تغییر ساختار کمیتههای تخصصی خبر داد. وی تصریح کرد: «مطابق آییننامه، شورا دارای مجمع عمومی و کمیتههای تخصصی دائمی است. در استان فارس، با پیشنهاد حضرت آیتالله دژکام، علاوه بر ۵ کمیته ملی، “کمیته ارتقای فرهنگ سلامت” نیز به عنوان ششمین بازوی تخصصی شورا افزوده شد.»
به گفته وی، این کمیتهها وظیفه دارند تصمیمات تخصصی را برای تصویب نهایی به مجمع عمومی ارائه دهند تا پس از آن به برنامههای عملیاتی تبدیل شوند. فهرست کمیتههای ششگانه و متولیان آنها به شرح زیر است:
- هنر و رسانه (فرهنگ و ارشاد اسلامی)
- امور دینی (سازمان تبلیغات اسلامی)
- تعلیم و تربیت (اداره کل آموزش و پرورش)
- امور اجتماعی، خانواده و رصد (دفتر امور اجتماعی استانداری)
- اقتصاد فرهنگ (اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری)
- ارتقای فرهنگ سلامت (کمیته اختصاصی استان فارس)
رویکرد تحولی به مدیریت فرهنگی
در ادامه مباحث، بر نقش هدایتگر حضرت آیتالله دژکام به عنوان رئیس شورا در نظارت بر اجرایی شدن مصوبات تأکید شد. سخنرانان متفقالقول بودند که مدیریت فرهنگی استان فارس با تکیه بر ظرفیتهای دینی، حماسی و تمدنی این خطه، باید به سمت بهرهگیری از توان نخبگان، اساتید دانشگاه و متخصصین در قالب این کمیتهها حرکت کند.
کمیته هنر و رسانه؛ پیشران اعتلای فرهنگی
یکی از کمیتههای محوری، «هنر و رسانه» است که مسئولیت آن بر عهدهٔ اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار دارد. این کمیته وظیفه دارد تا در حوزهٔ تولیدات فرهنگی، هنری و رسانهای استان، رویکردهای راهبردی را تدوین و اجرا نماید.
کمیته امور دینی؛ تقویت مبانی اعتقادی و معنوی
در راستای تأکیدات بر مبانی دینی، «کمیته امور دینی» با محوریت سازمان تبلیغات اسلامی، به دنبال تقویت بنیانهای اعتقادی و معنوی جامعه از طریق برنامهریزیهای فرهنگی و تبلیغی است.
کمیته تعلیم و تربیت؛ سرمایهگذاری بر نسل آینده
«کمیته تعلیم و تربیت» که مسئولیت آن به اداره کل آموزش و پرورش سپرده شده، بر اهمیت آموزش و پرورش نسلی آگاه، متعهد و خلاق تأکید دارد. این کمیته در پی همافزایی ظرفیتهای آموزشی و تربیتی برای اعتلای فرهنگ عمومی است.
کمیته امور اجتماعی، خانواده و رصد؛ پیوند با متن جامعه
دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری مسئولیت «کمیته امور اجتماعی، خانواده و رصد» را بر عهده دارد. این کمیته با تمرکز بر مسائل اجتماعی، تحکیم بنیان خانواده و رصد آسیبهای فرهنگی، تلاش میکند تا سیاستهای فرهنگی را با نیازهای واقعی جامعه هماهنگ سازد.
کمیته اقتصاد فرهنگ؛ پیوند فرهنگ و معیشت
«کمیته اقتصاد فرهنگ» که اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی متولی آن است، به دنبال شناسایی و بهرهبرداری از ظرفیتهای اقتصادیِ حوزه فرهنگ و هنر است. هدف این کمیته، ایجاد همافزایی میان فعالیتهای فرهنگی و پیشرفت اقتصادی استان است.
کمیته ارتقای فرهنگ سلامت؛ رویکردی نوین در سلامت عمومی
جدیدترین عضو شورا، «کمیته ارتقای فرهنگ سلامت» است که به پیشنهاد مستقیم حضرت آیتالله دژکام راهاندازی شده است. این کمیته با تمرکز بر جنبههای فرهنگیِ سلامت، به دنبال ارتقای سطح آگاهی عمومی و ترویج سبک زندگی سالم در میان شهروندان است.
این تشریح وظایف، گامی دیگر در جهت شفافسازی سازوکار اجرایی شورای فرهنگ عمومی استان فارس است که انتظار میرود با عملیاتی شدن فعالیت این کمیتهها، شاهد تحولی نوین در مدیریت فرهنگی استان باشیم.
در همین راستا، دکتر جاجرمیزاده نیز با تأکید بر لزوم انسجام ساختاری، توضیح داد که باید ارتباط میان کمیتههای تخصصی با نهادهای فرهنگی ملی و استانی به شکل رسمی برقرار باشد. وی به خاص بودن تشکیل کمیته ارتقای فرهنگ سلامت اشاره کرد و دلیل آن را وجود بخشنامه ملی در وزارت بهداشت و لزوم پیگیری فرهنگی این موضوع در استان دانست. وی همچنین بر اهمیت حضور یک روحانی متخصص در این کمیته تأکید کرد.
آیتالله دژکام: ساختار شورا، جلوهای از «حکمرانی دینی» است
نکات کلیدی و راهبردی این جلسه را حضرت آیتالله دژکام، رئیس شورا، با سخنان خود ترسیم نمود. ایشان با تقدیر از حضور اعضا و مسئولان، این اقدام را نخستین بار در تاریخ شورای فرهنگ عمومی بر اساس آخرین بخشنامههای ملی دانست و گفت: «صرف انتصاب افراد کافی نیست؛ آنچه اهمیت دارد، تعهد واقعی و انگیزه درونی است.»
آیتالله دژکام در ادامه، با بیان ریشههای تاریخی و ایدئولوژیک نظام جمهوری اسلامی، اظهار داشت: «ویژگی منحصربهفرد ایران، ارائه ایده «حکمرانی الهی» به جهان است. از شعار “حکومت اسلامی” تا “جمهوری اسلامی”، این ساختار به تدریج شکل گرفته و همچنان در حال تکامل است.» وی این فرآیند را بخشی از پروژه بزرگترِ ساخت «نظام حکمرانی دینی و اسلامی» توصیف کرد و بر نقش شورای فرهنگ عمومی در پیشبرد این هدف تأکید ورزید.
ضرورت همافزایی «جمهوریت» و «ولایت»
آیتالله دژکام به دغدغهٔ برخی نخبگان و مردم دربارهٔ نحوهٔ پیوند خواستههای عمومی با احکام اسلام اشاره کرد و گفت: «اگر مردم در یک نظام جمهوری اسلامی، چیزی برخلاف احکام اسلام بخواهند، تکلیف چیست؟» وی تأکید کرد که در چنین شرایطی، وظیفهٔ فقیه جامعالشرایط، هم بیان حکم الهی و هم جلب قلوب مردم است تا مفهوم «جمهوریت» و «ولایت» به درستی در کنار هم معنا یابد و عملیاتی شود.
شورا؛ نهادی برای «تمدنسازی» و مقابله با «تهدیدات نرم»
رئیس شورای فرهنگ عمومی استان فارس، شورا را صرفاً یک نهاد تشریفاتی ندانست، بلکه آن را ابزاری برای «جامعهپردازی» و «تمدنسازی» در چارچوب سبک زندگی ایرانی-اسلامی توصیف کرد. وی با اشاره به گزارشهای امنیتی مبنی بر فعالیتهای سازمانیافته و هزینهبر برخی فرقهها و گروهها، بر ضرورت «جهتدهی صحیح» و «ساماندهی رفتارهای اجتماعی» توسط شورا برای مقابله با «تهدیدات نرم» دشمن تأکید نمود.
تمایز «فرهنگ» و «فرهنگ عمومی»؛ قانونمداری در عمل
آیتالله دژکام نسبت به برداشتهای نادرست از وظایف شورا هشدار داد و تبیین نمود که شورا قانوناً مسئول تمامی مسائل فرهنگی نیست، بلکه دایرهٔ اختیارات آن در حوزهٔ «فرهنگ عمومی» تعریف شده است. این در حالی است که مردم گاه انتظار دارند نماینده ولیفقیه در تمام شئون فرهنگی دخیل باشد. وی با تأکید بر لزوم عمل در چارچوب قانون، تنها در موارد استثنایی مانند امور بلاتکلیف یا مسائل حزبی که صاحب مشخصی ندارند، ورود شخصی امامجمعه را مجاز دانست.
عملیاتیسازی مصوبات و لزوم «میدانداری» اعضا
در این جلسه، بر اهمیت «ساماندهی تجمعات خودجوش مردمی» و لزوم «نفوذ کلمه» و «چتر حمایتی شورا» بر این تحرکات تأکید شد تا از انحراف آنها جلوگیری شود. همچنین، خطاب به اعضای کمیتهها، ضرورت «انگیزه جدی برای کار عملیاتی» و فراتر رفتن از «گرفتن حکم صرف» مورد تأکید قرار گرفت، چرا که صرف ابلاغ اداری، تغییری در کف جامعه ایجاد نمیکند.
آیتالله دژکام: واقعبینی در مطالبات، لازمهٔ حکمرانی فرهنگی
حضرت آیتالله دژکام، رئیس شورا، در این نشست بر لزوم مدیریت واقعبینانهٔ مطالبات عمومی تأکید کرد و هشدار داد که شورا نباید به نهادی صرفاً شعاری و فاقد توان اجرایی تبدیل شود. ایشان بیان داشتند که «مطالبات باید متناسب با اختیارات و امکانات مسئولان باشد» و بر این نکته تأکید کردند که باید «در چارچوب مقررات و ضوابط، به حداکثرِ ممکنها دست یافت.» آیتالله دژکام، نقش شورا را در «هدایت جامعه» و «پشتیبانی از نظام اسلامی» در بلندمدت دانست و خاطرنشان کرد که این فرآیند تدریجی است و نباید انتظار حل همه مشکلات را در کوتاهمدت داشت. ایشان رویکرد عملیاتی و نه نمادین شورا را مورد تأکید قرار داد و گفت که وظیفهٔ شورا کمک به «جهتدهی مطالبات مردمی» و «حفظ چارچوب ساختارمند جنبشهای اجتماعی» است.
صدور احکام اعضا؛ ورود رسمی به مرحلهٔ اجرا
در بخش قابل توجهی از این جلسه، احکام انتصابی اعضای کمیتههای مختلف توسط آیتالله دژکام به ایشان اعطا شد. این اقدام نشاندهندهٔ ورود رسمی شورا به مرحلهٔ اجرایی و تثبیت ساختار سازمانی آن بود. از جمله افرادی که احکام خود را دریافت کردند، میتوان به حجتالاسلام والمسلمین سید محمد متولی، رضا وجدیان، دکتر محسن جاجرمیزاده، دکتر عباس فرجزاده، حجتالاسلام والمسلمین علیرضا مهرآوری، دکتر محمدرضا کریمی، دکتر لیلا قهرمانی، حجتالاسلام والمسلمین امین کشاورزی، حجتالاسلام والمسلمین محمدحسین هدایی، دکتر علیرضا بیاباننورد سرستانی، دکتر معصومه دستغیب و حجتالاسلام والمسلمین دکتر مجتبی خوشرنگ اشاره کرد.
