به قلم دکتر سیدوفا مشکوة
سردبیر ارشد اقتصادی ایران ریپورتس
همزمان با تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی، تداوم جنگ تجاری و افزایش هزینههای نظامی دولت ترامپ، مجموعهای از دادههای اقتصادی و گزارشهای بینالمللی نشان میدهد که ایالات متحده در حال ورود به مرحلهای تازه از بیثباتی اقتصادی، فرسایش اعتماد مصرفکننده و تضعیف جایگاه جهانی دلار است.
🔹 بازدهی اوراق؛ زنگ خطر تورم ماندگار
بازدهی اوراق ۱۰ ساله خزانهداری آمریکا از حدود ۴.۱ درصد در ابتدای سال جاری میلادی به بالای ۴.۶ درصد در مردادماه رسیده است. این افزایش که پیش از انتشار دادههای مهم تورمی رخ داده، نشان میدهد بازارها انتظار نرخ بهره بالاتر یا تداوم فشارهای تورمی را جدیتر از گذشته گرفتهاند. به بیان دیگر، سرمایهگذاران در حال قیمتگذاری برای دورهای طولانیتر از تورم بالا هستند؛ موضوعی که میتواند هزینه تأمین مالی دولت و بخش خصوصی آمریکا را بهطور قابل توجهی افزایش دهد.
🔹 هزینه جنگ با ایران بر دوش مالیاتدهندگان آمریکایی
شبکه فرانس ۲۴ در گزارشی اعلام کرد که جنگ آمریکا علیه ایران، تنها بر اساس مالیاتهای اخذشده در شش ماه گذشته، حدود ۱۱۰۰ دلار برای هر شهروند آمریکایی هزینه داشته است. این مبلغ صرفاً بخشی از هزینههای مستقیم نظامی و امنیتی است و به گفته این شبکه، هزینه واقعی جنگ فراتر از آن است؛ زیرا افزایش قیمت نفت در بازار جهانی، هزینههای معیشتی شهروندان آمریکایی را نیز بهطور محسوسی بالا برده است. بنابراین، بار مالی این درگیری نه بر دوش بودجه نظامی، بلکه مستقیماً بر زندگی روزمره مردم آمریکا سنگینی میکند.
🔹 ترامپ و تضعیف جایگاه جهانی دلار
جیمز جاتراس، دیپلمات سابق وزارت خارجه آمریکا، هشدار داده است که سیاستهای مالی و تجاری دونالد ترامپ، بهویژه رویارویی با چین، ناخواسته در حال فروپاشی نظام مالی جهانیِ مبتنی بر دلار است. به گفته او، هر بار که دولت ترامپ وارد «نبرد مالی، اقتصادی یا تعرفهای» با چین شده، در نهایت ایالات متحده مجبور به عقبنشینی شده است. تلاش برای تحریم بانکهای چینی یا اعمال تعرفههای سنگین، نهتنها اهداف واشنگتن را تأمین نکرده، بلکه اعتماد جهانی به دلار بهعنوان دارایی ذخیره را نیز خدشهدار کرده است.
در همین راستا، گزارشهای بینالمللی حاکی از آن است که طلا برای نخستین بار در سالهای اخیر از دلار آمریکا پیشی گرفته و بهعنوان بزرگترین دارایی ذخیره جهانی شناخته شده است. این تغییر جایگاه، نمادی آشکار از کاهش سلطه دلار و بیاعتمادی فزاینده به سیاستهای پولی و مالی واشنگتن است.
🔹 سیاست گوشت ترامپ؛ نشانه ضعف ساختاری، نه راهحل اقتصادی
دولت ترامپ برای مهار قیمت مواد غذایی به واردات فوری حداقل ۳۰۰ هزار تن گوشت متوسل شده است؛ این در حالی است که قیمت گوشت چرخکرده از سال ۲۰۲۱ نزدیک به ۷۵ درصد افزایش یافته و جمعیت دام آمریکا به پایینترین سطح در ۷۵ سال اخیر رسیده است. والتر شوایتزر، رئیس اتحادیه کشاورزان مونتانا، این واردات را تنها ۲ تا ۳ درصد افزایش عرضه میداند و تأکید میکند که بدون برچسب مبدأ، تنها برنده این سیاست، بستهبندیکنندگان چندملیتی خواهند بود.
مشکل بزرگتر آن است که جنگ تعرفهای ترامپ همزمان بازارهای صادراتی دامداران آمریکایی را محدود کرده است. در نتیجه، دولت برای کنترل تورم غذایی به سیاستی پناه برده که هم تولیدکننده داخلی را تضعیف میکند و هم هیچ تضمینی برای ارزانشدن واقعی گوشت ارائه نمیدهد.
🔹 بنزین ۴ دلاری؛ پاشنهآشیل سیاسی ترامپ
در آستانه انتخابات میاندورهای، قیمت بنزین بالای ۴ دلار باقی مانده و شاخص اعتماد مصرفکننده آمریکا در اوت به ۸۹.۴ واحد سقوط کرده است؛ در حالی که این شاخص در اواخر ۲۰۲۴ و اوایل ۲۰۲۵ بالای ۱۰۰ واحد بود. تورم شاخص قیمت مصرفکننده شخصی (PCE) نیز از ۲.۸ درصد پیش از آغاز جنگ ایران به ۳.۷ درصد رسیده است. همزمان، بازار کار آمریکا در ژوئیه ۲۳ هزار شغل از دست داده و آمار ماههای قبل نیز ۱۰۳ هزار شغل به پایین بازبینی شده است.
ترامپ همچنان گرانی را به دولت قبل نسبت میدهد، اما دادهها نشان میدهد فشار قیمت و نااطمینانی اقتصادی در دوره خود او بهطور محسوسی تشدید شده است. با کمتر از ۷۰ روز تا انتخابات میاندورهای، بنزین گران، اشتغال ضعیف و کاهش اعتماد مصرفکننده میتواند به یکی از اصلیترین هزینههای سیاسی دولت ترامپ تبدیل شود.
جمعبندی
آنچه از مجموع این دادهها و گزارشها برمیآید، تصویری از یک اقتصاد در حال فرسایش است؛ اقتصادی که همزمان با تورم مزمن، کاهش اعتماد مصرفکننده، افزایش هزینههای جنگ و تضعیف جایگاه جهانی دلار دستوپنجه نرم میکند. سیاستهای متناقض ترامپ، از جنگ تعرفهای با چین تا واردات فوری گوشت، نهتنها راهحلی برای مشکلات ساختاری ارائه نمیدهد، بلکه بر عمق بحران میافزاید. اکنون پرسش اصلی این است که آیا واشنگتن میتواند پیش از آنکه زوال دلار و بیاعتمادی جهانی به اقتصاد آمریکا غیرقابل بازگشت شود، مسیر خود را اصلاح کند؟