همزمان با هفته صنایعدستی، از یک کتیبه نفیس خاتمکاری در ارگ کریمخان شیراز رونمایی شد؛ اثری که در کنار معرفی بخشی از ظرفیتهای هنر خاتمکاری فارس، روایتگر استمرار این هنر اصیل در هشت نسل از خاندان گلریز خاتمی و نقش شیراز در حفظ و توسعه یکی از ارزشمندترین هنرهای سنتی ایران است.
به گزارش ایران ریپورتس،هفته صنایعدستی امسال در فارس با برگزاری مراسمی همراه شد که محور آن نه تنها معرفی یک اثر هنری، بلکه بازخوانی بخشی از تاریخ هنر خاتمکاری شیراز بود. ارگ کریمخان به عنوان یکی از شاخصترین بناهای تاریخی این شهر، میزبان جمعی از مسئولان، استادان صنایعدستی، پژوهشگران و هنرمندانی بود که برای رونمایی از یک کتیبه نفیس خاتمکاری و بررسی جایگاه این هنر در فرهنگ ایرانی گرد هم آمده بودند.
خاتمکاری از جمله هنرهایی است که نام آن در ذهن بسیاری از علاقهمندان به هنرهای سنتی با شیراز گره خورده است. هنری که حاصل تلفیق دقت هندسی، ذوق هنری و تجربه نسلهای متوالی استادکاران ایرانی است و همچنان یکی از مهمترین جلوههای صنایعدستی کشور به شمار میرود.
شیراز؛ یکی از مهمترین خاستگاههای هنر ایرانی
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی فارس، یکشنبه ۱۷ خرداد در این مراسم با اشاره به جایگاه تاریخی شیراز در عرصه فرهنگ و هنر ایران گفت: شیراز همواره یکی از مهمترین مراکز تولید اندیشه، هنر و زیبایی در ایران بوده و آثار برجایمانده در حوزههای مختلف فرهنگی و هنری، گویای نقش تأثیرگذار این شهر در شکلگیری هویت فرهنگی کشور است.
بهزاد مریدی افزود: از ادبیات و شعر گرفته تا نگارگری، تذهیب، معماری و صنایعدستی، همگی نشان میدهند که مکتب هنری شیراز در طول قرنها توانسته بر جریانهای مختلف فرهنگی و هنری کشور اثرگذار باشد.
خاتم؛ هندسیترین هنر دستی ایران
وی با اشاره به ویژگیهای هنر خاتمکاری اظهار کرد: خاتم را میتوان هندسیترین هنر دستی ایران دانست؛ هنری که در آن معماری، ریاضیات، طراحی و هنر در کنار یکدیگر قرار میگیرند و اثری را خلق میکنند که هر جزء آن حاصل نظمی دقیق و اندیشهای عمیق است.
مریدی ادامه داد: همان نظم هندسی که در تذهیبها، شمسهها و نگارههای مکتب شیراز مشاهده میشود، در ساختار خاتم نیز جلوهگر است و همین موضوع سبب شده این هنر جایگاهی ویژه در میان هنرهای سنتی ایران داشته باشد.
خاندان گلریز خاتمی و استمرار یک سنت هنری
مدیرکل میراث فرهنگی فارس در بخش دیگری از سخنان خود به پیشینه خاندان گلریز خاتمی اشاره کرد و گفت: اهمیت این خاندان تنها در تولید آثار هنری خلاصه نمیشود، بلکه ارزش اصلی آن در استمرار فعالیت هنری طی نسلهای متوالی و انتقال دانش و مهارت از پدران به فرزندان است.
وی افزود: خاندان گلریز خاتمی طی دههها و حتی سدههای متوالی یکی از شناختهشدهترین نامها در عرصه خاتمکاری شیراز بودهاند و سهم مهمی در حفظ و تداوم این هنر ارزشمند ایفا کردهاند.
صنایعدستی بخشی از هویت فرهنگی جامعه است
معاون صنایعدستی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی فارس نیز در این مراسم با تأکید بر جایگاه صنایعدستی در فرهنگ ایرانی گفت: صنایعدستی تنها یک حرفه نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی جامعه و شیوهای از زندگی است.
مجید سلیمی افزود: هنرمندان این حوزه سالها برای کسب مهارت تلاش میکنند و میان آنها و آثارشان پیوندی عمیق شکل میگیرد؛ پیوندی که ریشه در عشق، تجربه و تعهد به هنر دارد.
وی ادامه داد: بسیاری از استادکاران خاتم حاضر نیستند کیفیت آثار خود را قربانی مسائل اقتصادی کنند، زیرا اعتبار حرفهای آنان به کیفیت آثارشان وابسته است.
سلیمی در عین حال توسعه بازار صنایعدستی را ضروری دانست و گفت: در کنار حفظ اصالت آثار، باید به تجاریسازی، توسعه بازار و ایجاد فرصتهای اقتصادی برای هنرمندان نیز توجه شود تا امکان تداوم فعالیت آنان فراهم باشد.
وی با اشاره به فعالیت کارگاههای مختلف خاتمکاری در استان فارس اظهار کرد: امروز در کنار تولید آثار فاخر و موزهای، کارگاههایی نیز فعالیت میکنند که با رویکرد اقتصادی به دنبال توسعه بازار هستند و این تنوع میتواند به پویایی صنایعدستی و ایجاد فرصتهای شغلی بیشتر منجر شود.
هنری که حاصل قرنها تجربه و تکامل است
در ادامه این مراسم، عبدالخالق گلریز خاتمی، از استادان برجسته خاتمسازی کشور، درباره پیشینه این هنر سخن گفت.
وی اظهار کرد: تعیین زمان دقیق پیدایش هنر خاتمکاری تقریباً غیرممکن است، زیرا آنچه امروز در آثار تاریخی مشاهده میکنیم، نتیجه قرنها تجربه، آزمون و تکامل تدریجی است.
گلریز خاتمی افزود: سالها پیش جعبهای عتیقه با نقوش خاتم را مشاهده کردم که به اعتقاد من بیش از ۵۰۰ سال قدمت داشت. ظرافت و نظم هندسی آن اثر به اندازهای چشمگیر بود که مرا واداشت ساعتها درباره شیوه ساخت آن مطالعه کنم.
وی ادامه داد: چنین آثاری نشان میدهد که هنر خاتم پیش از رسیدن به این سطح از ظرافت و کمال، مسیر طولانی و چندصد سالهای را پشت سر گذاشته است.
این استاد خاتمسازی با اشاره به مهارت استادان گذشته گفت: وقتی به آثار گذشتگان نگاه میکنیم، باید به یاد داشته باشیم که آنها بدون ابزارهای مدرن امروزی و تنها با تکیه بر دانش، تجربه و مهارت خود چنین شاهکارهایی را خلق کردهاند و همین موضوع ارزش واقعی هنر ایرانی را آشکار میکند.
وی در ادامه همچنین درباره مسیر زندگی حرفهای خود گفت: از شش سالگی وارد کارگاه شدم و در کنار استادان این هنر رشد کردم. بخش مهمی از آموزش در هنرهای سنتی از طریق مشاهده، تجربه و ممارست به دست میآید و همین شیوه موجب شده دانش هنری از نسلی به نسل دیگر منتقل شود.
رونمایی از کتیبهای حاصل ماهها تلاش و سالها تجربه
به گزارش ایران ریپورتس، یکی از بخشهای اصلی این مراسم، رونمایی از یک کتیبه نفیس خاتمکاری بود که توسط اعضای خاندان گلریز خاتمی طراحی و اجرا شده است.
سازندگان این اثر در توضیح ویژگیهای آن اعلام کردند که ساخت این کتیبه حدود سه ماه زمان برده و آمادهسازی برخی مواد اولیه مورد استفاده در آن، بهویژه استخوان سبز، نزدیک به یک سال به طول انجامیده است.
به گفته آنان، این اثر حاصل تلفیق دانش فنی، تجربه چند نسل از استادکاران خاتم و ماهها تلاش مستمر است و میتواند نمونهای از ظرفیتهای هنری مکتب خاتمکاری شیراز را به نمایش بگذارد.
برگزاری این مراسم در هفته صنایعدستی بار دیگر نشان داد که هنر خاتمکاری همچنان یکی از مهمترین نمادهای هویت هنری شیراز و ایران به شمار میرود؛ هنری که بقای آن مرهون تلاش استادانی است که دانش و تجربه خود را نسل به نسل منتقل کردهاند و همچنان در حفظ اصالت و پویایی آن نقشآفرین هستند.
انتهای پیام